Wstęp
Wychowanie człowieka jest zawsze przygotowywaniem go do
życia w ramach określonych stosunków społecznych. Im bardziej
dynamiczny jest ich rozwój, tym w większym stopniu
rozwijanie osobowości wychowanka uwzględniać musi te warunki
życia społecznego, które zapowiada przyszłość.
Żyjemy w społeczeństwie, które w stosunkowo krótkim czasie
dokonało ogromnych przemian ustrojowych i znajduje się
na drodze budowy zupełnie nowych form życia społecznego.
Nie może ulegać wątpliwości, że kształtowanie tych form oraz
życie w ich obrębie wymaga wychowania człowieka o specjalnych
predyspozycjach.
Człowiek, jakiego dziś wychowujemy, ma uczestniczyć w budowie
nowego życia społecznego, ma żyć w ramach ustroju,
którego zasadniczą cechą jest uspołecznienie życia. Uspołecznienie
to polega na niezwykle silnym wzajemnym powiązaniu
zachodzącym pomiędzy życiem jednostki a procesami życia
społecznego. Z jednej strony osobiste powodzenie jednostki
staje się coraz bardziej uzależnione od osiągnięć zbiorowych,
z drugiej zaś owe osiągnięcia są uwarunkowane wspólnym
świadomym wysiłkiem jednostek.
Trzeba więc wychować człowieka, który potrafiłby budować
własne szczęście nie poprzez egoistyczne zabieganie wyłącznie
dookoła osobistych potrzeb, lecz poprzez solidarny trud i współpracę
dla wspólnego dobra. Trzeba wychować jednostkę, która
nie rozdzielałaby spraw osobistych jako bliskich sobie od
spraw społecznych jako obcych i dalekich, która potrafiłaby
w równym stopniu martwić się o dobro gospodarki narodowej,
jak martwi się o zabezpieczenie bytu dla siebie lub swojej rodziny.
Powstaje więc paląca potrzeba wychowania człowieka
uspołecznionego.
Wychowanie jednostki zdolnej do aktywnego uczestnictwa
w życiu społecznym nie może dokonywać się poza konkretnym
układem stc«unków społecznych, wyłącznie poprzez osobisty
kontakt wychowawcy z wychowankiem. Wręcz przeciwnie, musi
polegać jedynie na stopniowym wdrażaniu dziecka do życia
i pracy w konkretnej zbiorowości ludzkiej. Taką naturalną
zbiorowością, stanowiącą środowisko społeczne każdego dziecka
poddanego procesom wychowania pozarodzinnego, jest zespół.
Sam fakt uczestnictwa w życiu zespołu nie gwarantuje jednak
jeszcze jakichkolwiek efektów w zakresie uspołecznienia.
Wiemy dobrze, że nieodpowiednio zorganizowane życie w zespole
może prowadzić do wręcz przeciwnych skutków. Nasuwa
się przeto potrzeba opracowania form, metod i zasad organizacji
życia i pracy zespołu zapewniających efektywność procesów
uspołeczniania. Wydaje się, że w tym względzie panuje
jeszcze nadal w teorii i metodyce wychowania dotkliwa luka.
Skromną próbą jej wypełnienia jest niniejsza praca.
Strona oparciu o książkę Uspołecznienie dziecka w procesie wychowania zespołowego H. Muszyńskiego która to
powstała w wyniku opracowania szeregu praktycznych
doświadczeń oraz empirycznych badań przeprowadzonych
przez zespół studentów pedagogiki Uniwersytetu im.
A. Mickiewicza w Poznaniu pod kierownictwem autora. Poszukiwania
te miały miejsce na kilku turnusach eksperymentalnych
kolonii letnich zorganizowanych w latach 1959—1962.
W oparciu o część zgromadzonych w toku tych badań materiałów
H. Sowińska i Z. Szutowicz napisały prace magisterskie
pod kierunkiem profesora dra Stanisława Kowalskiego,
któremu autorki dziękują za cenną pomoc i wskazówki.
Jakkolwiek książka ta zawiera trzy rozprawy napisane przez
członków zespołu badawczego, to jednak zostały one tak wkomponowane
w tok rozważań, aby praca stanowiła logicznie zwartą
i konsekwentną całość.